Türkçe | English

Kurumsal

HEDEF ÜLKELER

Amerika Ülke Raporu Venezuela ABD Arjantin Brezilya Kanada Kolombiya Küba Meksika Peru Şili Asya Pasifik Ülke Raporları Afganistan Avustralya Bangladeş Çin Endonezya Filipinler Güney Kore Hindistan Hong Kong Japonya Malezya Moğolistan Pakistan Senegal Singapur Vietnam Yeni Zela Taylant Avrasya Ülke Raporları Moldova Özbekistan Rusya Tacikistan Türkmenistan Ukrayna Azerbaycan Belarus Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Avrupa Ülke Raporları Almanya Arnavutluk Avusturya Belçika Bosna-Hersek Bulgaristan Danimarka Çek Cumhuriyeti Finlandiya Fransa Hırvatistan Hollanda İngiltere İrlanda İspanya İsveç İsviçre İtalya Karadağ KKTC Kosova Litvanya Macaristan Makedonya Norveç Polonya Portekiz Romanya Sırbistan Slovakya Slovenya Yunanistan Ortadoğu-Kuzey Afrika Ülke Raporları BAE Bahreyn Cezayir Fas Filistin Irak İran İsrail Katar Kuveyt Libya Lübnan Mısır Umman Suudi Arabistan Suriye Tunus Ürdün Yemen Sahra Altı Afrika Ülke Raporları Angola Demokratik Kongo Cumhuriyeti Etiyopya Gana Güney Afrika Güney Sudan Cumhuriyeti Kamerun Kenya Madagaskar Mali Mozambik Nijerya Sudan Tanzanya Uganda Zambiya

MOLDOVA

T.C.

EKONOMİ BAKANLIĞI                                                                                                                         2013  

 

MOLDOVA CUMHURİYETİ

 

 

 

 

GENEL BİLGİLER TABLOSU - 2012

                                                                                                                

Resmi Adı

Moldova Cumhuriyeti

Başkenti 

Kişinev

Resmi Dil

Moldovaca, Rusça, Gagavuzca

Bağımsızlık Tarihi

27 Ağustos 1991

Devlet Başkanı 

Nicolae TİMOFTİ 

Hükümet Başkanı

Vladimir FILAT

Din                                

Ortodoks Hıristiyan %98, Yahudi %1,5

Etnik Yapı

Moldovalı/Romanyalı %78,2; Ukraynalı %8,4; Rus %5,8; Gagauz %4,4; Diğer %3,2

Yüzölçümü

33.851 km²

Nüfus

3,6 Milyon

Nüfus Artış Hızı

% -1

Ortalama Yaşam Süresi

Erkek:65, Kadın:73

Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (BSEC), Dünya Ticaret Örgütü (WTO), Orta

Avrupa İnisiyatifi (CEI), Bağımsız Devletler

Topluluğu      (CIS),      Avrasya       Ekonomik

Topluluğu (EAEC-Gözlemci), Avrupa Atlantik

İşbirliği Konseyi (EAPC), Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederasyonu

(ICFTU), Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı (MİGA), Birleşmiş Milletler (UN) 

KEK Eşbaşkanları

T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanı Sn. Hayati Yazıcı

Moldova Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi

Bakanı Valeriu Lazar

İş Konseyi Eşbaşkanları

Summa İnşaat A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Selim BORA,

Moldova Sanayi ve Ticaret Odası Yönetim

Kurulu Başkanı Gheorge CUCU

T.C. Kişinev Büyükelçisi MehmetSelim Kartal,   Moldova’nın Ankara BüyükeçisiIgor BOLBOCEANU, T.C. Kişinev Ticaret Başmüşaviri Muhtar Ali Urkan

Kaynak: EIU,CIA World Factbook

 

TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER TABLOSU - 2012

 

GSYİH (Nominal) / Dünya sıralaması

7,171 Milyar Dolar (2012 tahmini) / 

141. Sırada

GSYİH Büyüme Hızı

% -0,8 (2012 tahmini)

Kişi Başına GSYİH (PPP):

 

3.233 Dolar (2012 tahmini)

İhracat (FOB) / Dünya sıralaması

2,560 Milyar Dolar (2012 tahmini) / 141.

Sırada

İthalat (FOB) / Dünya sıralaması

5,390 Milyar Dolar (2012 tahmini) /127.

Sırada

Enflasyon Oranı 

% 4,2 (2012 tahmini)

Para Birimi / Paritesi

1 ABD Doları = 12,11 Ley (2012 av.) 

Yurtdışındaki Yatırım Tutarı

62,44 Milyon Dolar (2012 tahmini)

Dış Borç

5,712 Milyar Dolar (2012 tahmini)

Uluslararası Rezervler

2,200 Milyar Dolar (2012 tahmini)

Doğrudan Yabancı Yatırım Stoku

2,64 Milyar Dolar  (2012 tahmini)

İşgücü

1,235 Milyon 

İşgücü dağılımı

Hizmet %43,4; Tarım  %40,6; Sanayi %16

İşsizlik Oranı

% 5,6 (2012 tahmini)

Dünya Bankası İş Yapma Kolaylığı Sıralaması

81 

GSMH’nin Sektörel Dağılımı

Tarım %16,3; Sanayi %20,1;

Hizmetler %63,6 

Başlıca Sanayi Dalları 

Şeker, bitkisel yağ, gıda işleme, tarım makineleri, döküm makineleri, buzdolabı ve dondurucular, yıkama makineleri, mensucat sanayi, ayakkabı ve tekstil.

Başlıca Tarımsal Üretim 

Sebze ve meyveler, üzüm, hububat, şeker pancarı, ayçiçeği tohumu, sığır eti, şarap.

Kaynak: EIU,CIA World Factbook

 

BAŞLICA EKONOMİK VERİLER (Milyar Dolar)

 

Yıl

GSYİH

Büyüme

Oranı (%)

Kişi Başı Gelir

Enflasyon Oranı (%)

İhracat

İthalat

2005

2.988

7,5

-

10,2

1,105

2,296

2006

3.408

4,8

-

14,0

1,061

2,644

2007

4.401

3,0

2.722

13,3

1,373

3,671

2008

6.055

7,8

3.008

7,2

1,646

4,869

2009

5.439

- 6,0

2.862

0,5

1,327

3,276

2010

5.809

7,1

3.103

8,0

1,590

3,810

2011

7,115

6,4

3.090

7,8

2,277

5,390

2012

7,171

-0,8

3,233

4,2

2,560

5,390

Kaynak: EIU

Tahmini

 

MOLDOVA’NIN DIŞ TİCARETİNDE BAŞLICA ÜRÜN VE ÜLKELER (2010)

 

Başlıca İhraç Maddeleri:

Tarım Ürünleri (% 21,4), 

Gıda Ürünleri (%19,9), 

Tekstil (16,8), 

Makine ve Ekipman (%10,8), 

Diğer (%31,1)

Başlıca İthal Maddeleri:

Mineral Ürünler (%20,9), 

Makine ve Ekipman (%15), 

Kimyasallar (%10,5), 

Tekstil (%7,3), 

Diğer (%46,3)

İhracatında Başlıca Ülkeler:

Rusya Fed. (% 23,8), 

İtalya (% 13),

Romanya (%10,9), 

Türkiye (% 6,6),

Almanya (%6,3), 

Ukrayna (% 5,5),

Belarus (%5)

İthalatında Başlıca Ülkeler:

Ukrayna (% 16,3), 

Romanya (% 15,4), 

Rusya Fed. (% 11), 

Almanya (% 8,6), 

İtalya (% 5,6), 

Kazakistan (%5),  Belarus (%4,2), 

Türkiye %3,89 

MOLDOVA PARA BİRİMİ LEY’İN ABD DOLARI’NA KARŞI DEĞERİNDEKİ

DEĞİŞİM

               Kaynak: www.exchangerate.com

 

SON DÖNEM EKONOMİK GELİŞMELER

 

  •       Moldova, Sovyetler Birliği’nin dağılmasını izleyen süreçte ekonomik yapısını serbest piyasa ekonomisine uygun hale getirmeye çalışmış olmakla birlikte, halen geçiş sürecine özgü sorunlarla mücadele etmektedir.

 

  •       Son sekiz yılda yaklaşık yüzde 63 oranında büyüyen ekonomisine rağmen, Moldova kişi başı GSYİH yönünden Avrupa’nın en fakir ülkesi konumundadır. Bazı araştırmalara göre, çalışan nüfusun % 50’ye yakını başta Rusya olmak üzere yurtdışında çalışmaktadır.

 

  •       Tarım, halen ülke ekonomisinde çok önemli bir yer tutmakta, sanayi ise temel olarak tarıma dayalı sanayi sektörlerinden oluşmaktadır. En önemli tarım ürünleri tahıl, baklagiller, üzüm, şeker pancarı, meyve ve sebzedir. En önemli ekonomik sektörler şarap ve diğer alkollü içecekler, tekstil ve hazır giyim, şeker, konserve ve meyve suyudur.

 

  •       Küresel ekonomik krizden derin bir şekilde etkilenen Moldova ekonomisi 2009 yılında yüzde 6,5 oranında küçülürken, toplam sanayi üretimi yüzde 22,2 oranında daralmış, tarım üretiminde ise 9,9 oranında bir düşüş kaydedilmiştir.

 

  •       2010 yılında Moldova ekonomisinde gerçekleşen yüzde 6,9’luk büyüme, Moldova ekonomisinin durgunluktan çıkma emareleri gösterdiğine ve yeni bir büyüme dönemine girildiğine işaret etmektedir. Ancak, 2010 yılı büyüme eğiliminin, gerek ülkenin kendi siyasi ve ekonomik sorunları gerek küresel ekonomik krizin devam eden olumsuz etkileri ile birlikte düşünüldüğünde, kırılganlığın devam ettiği değerlendirilmektedir.

 

  •       Moldova’da yerli ve yabancı yatırımcılar açısından koşullar 2004 yılında çıkarılan yatırım kanunu ile eşitlenmiş olmakla birlikte, yabancı özel ve tüzel kişilere tarım ve orman arazilerinin satılamıyor olması, yerli ve yabancı yatırımcılar açısından en önemli fark olarak süre gelmiştir.

 

  •       1 Kasım 2012 tarihinde Moldova Başbakanı Vladimir Filat, Sayın Başbakanımızın davetlisi olarak ülkemize bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Sözkonusu görüşmelerde, Türkiye ve Moldova arasındaki ticaret hacminin 2012 yılında 500 milyon dolara, 2015 yılında ise 1 milyar dolara ulaştırılması hedefi konulmuştur. 

 

  •       Dışişleri Bakanımız Sayın Ahmet Davutoğlu ile Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Iurie LEANCĂ tarafından 1 Kasım 2012 tarihinde Türkiye ve Moldova arasındaki vizelerin karşılıklı olarak kaldırılmasına ilişkin anlaşma imzalanmıştır. Bu çerçevede, umuma mahsus pasaport hamili vataşlarımız, Moldova’ya giriş tarihinden itibaren 30 günü aşmayan seyahatlerinde vizeden muaf olacaklardır. Ancak, toplam kalış süresi 180 gün zarfında doksan 90 günü aşmayacaktır. Öte yan, 30 günü aşan seyahatlerde ya da çalışmak, ailesini yeniden bir araya getirmek veya bir eğitim kurumuna katılmak niyetinde olanların vize alması gerekmektedir. Bu itibarla, sözkonusu anlaşma 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.

 

  •       2013 yılı ilk baharında, Kişinev’de Türkiye Moldova Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi I. Toplantısının gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

 

 Yapılan Son Seçimler:

 

  •       Yaklaşık iki buçuk yıldır vekâleten yürütülen Moldova Cumhurbaşkanlığı görevine, 16 Mart 2012 tarihinde yapılan seçim sonucunda, Moldova Hâkimler Yüksek Kurulu Başkanı Nicolae Timofti seçilmiştir. İktidardaki koalisyon hükümetinin ve muhalefetin tek başına Cumhurbaşkanı seçecek yeterli çoğunluğa sahip olmaması nedeniyle, Cumhurbaşkanlığı görevi iki buçuk yıldır vekâleten yürütülmekteydi.

 

  •       28 Kasım 2010 tarihinde tekrarlanan genel seçimlerin ardından,  Parlamentoya giren 4 siyasi partiden Komünist Partisi dışında kalan 3 siyasi parti (Moldova Liberal Demokrat Partisi (PLDM), Liberal Parti (PL),

Demokrat Parti (PDM)), arasında gerçekleştirilen uzlaşma sonrasında “2.

Avrupa Entegrasyon Birliği” koalisyon hükümeti oluşmuştur. Moldova Liberal Demokrat Partisi Genel Başkanı Sayın Vladimir Filat’ın başkanlığında 14 Ocak 2011 tarihinde yeni Moldova hükümeti kurulmuştur. 

 

TÜRKİYE-MOLDOVA DIŞ TİCARET VERİLERİ (Milyon Dolar)

 

YILLAR

İHRACAT

DĞŞ (%)

İTHALAT

DĞŞ (%)

HACİM

DENGE

2002

39,99

43,7

4,64

79,2

44,63

35,34

2003

46,79

17,0

10,60

128,3

57,39

36,18

2004

66,35

41,8

27,13

155,8

93,48

39,22

2005

81,10

22,2

31,44

15,9

112,55

49,66

2006

107,37

32,3

31,40

-0,1

138,78

75,96

2007

145,75

35,7

52,87

68,3

198,63

92,87

2008

198,46

36,1

69,52

31,4

267,99

128,94

2009

117,76

-40,7

86,52

24,4

204,28

31,24

2010

148,20

25,8

110,73

28,0

258,94

37,47

2011

208,88

40,9

244,48

120,8

453,36

-35,59

2012

224,35

7,4

135,05

-44,8

359,41

89,30

2012/3

45,80

13,9

37,6

-58,9

83,40

8,20

2013/3

49,72

8,6

52,9

40,9

102,69

-3,25

 

İhracatçı Birlikleri Kayıtları: 

İhracatçı birlikleri kayıtlarına göre, 2013 yılı 1 Ocak- 15 Mayıs döneminde Moldova’ya gerçekleştirilen ihracatımız 70.500.280 dolara ulaşmıştır. 

TÜRKİYE’NİN İHRACATINDA BAŞLICA ÜRÜN GRUPLARI (2011-2012)

SITC

ÜRÜN ADI

2011 ($)

2012 ($)

DĞŞ (%)

PAY(%)

65

TEKSTİL ELYAFI VE MAMULLERİ

44.586.956

45.240.574

1,47

20,16

6552

DİĞER ÖRME MENSUCAT

16.425.770

11.801.182

-28,15

5,26

6539

SENTETİK-SUNİ LİFLERDEN KADİFE,PELÜŞ VE TIRTIL MENSUCAT

2.137.142

5.758.488

169,45

2,57

5

SEBZELER,MEYVALAR VE MAMULLERİ

35.706.108

29.266.169

-18,04

13,04

544

DOMATES-TAZE,SOĞUTULMUŞ

14.202.913

10.157.940

-28,48

4,53

579

DİĞER TAZE MEYVALAR

4.782.327

5.625.666

17,63

2,51

69

METALLERDEN NİHAİ ÜRÜNLER

12.514.143

12.669.328

1,24

5,65

6991

ADİ METAL

KİLİT,SÜRGÜ,DONANIM,TERTİBAT,KASA,EMN

İYET ÇEKMECELERİ

3.820.169

4.607.321

20,61

2,05

6973

DEMİR,ÇELİK VE BAKIRDAN PİŞİRME,ISITMA CİHAZLARI

1.233.508

1.702.695

38,04

0,76

55

UÇUCU YAĞLAR,YÜZEY AKTİF

MADDELER,TEMİZLİK PATLARI,BOYALARI

9.912.245

12.119.463

22,27

5,4

5541

TUVALET İÇİN SABUNLAR

4.356.696

4.533.910

4,07

2,02

5542

YÜZEYAKTİF ORGANİK

MADDELER,MÜSTAHZARLAR VB.

3.001.589

3.939.041

31,23

1,76

74

DEĞİŞİK SANAYİ KOLLARINDA KULLANILAN MAKİNA VE CİHAZLAR

10.339.124

11.716.379

13,32

5,22

7434

VANTİLATÖRLER,ASPİRATÖRLER

5.609.757

6.919.775

23,35

3,08

7414

VİTRİN,TEZGAH VB TİPİ SOĞUTUCU VE DONDURUCULAR,AKSAMI,PARÇALARI

1.568.467

962.306

-38,65

0,43

84

GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI

4.434.018

11.065.240

149,55

4,93

8454

ÖRME TİŞÖRT,FANİLA,ATLET,KAŞKORSE VE DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI

432.840

2.168.328

400,95

0,97

8432

ERKEK İÇİN ÖRME TAKIM

ELBİSELER,TAKIMLAR,CEKETLER,BLAZERLE

R

84.987

1.909.519

2.146,84

0,85

58

PLASTİKTEN MAMULLER

11.021.635

10.771.140

-2,27

4,8

5832

VİNİL KLORÜR POLİMERLERİNDEN

MONOFİL,ÇUBUK,PROFİL-ENİ 1MM GEÇEN

3.429.902

2.935.305

-14,42

1,31

5812

BORULAR,HORTUMLAR(SERT)-ETİLEN POLİMERLERİNDEN

2.334.925

2.240.866

-4,03

1

89

ÇEŞİTLİ MAMUL EŞYA

7.726.506

8.932.762

15,61

3,98

8933

PLASTİKTEN YER,DUVAR,TAVAN

KAPLAMALARI,SOFRA VE DİĞER EV EŞYASI

1.377.022

1.656.081

20,27

0,74

8973

GÜMÜŞ, KIYMETLİ METALLERLE KAPLI GÜMÜŞ,İNCİLİ EŞYA

1.492.824

1.606.145

7,59

0,72

77

ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR

8.007.371

8.031.607

0,3

3,58

7758

ELEKTRİKLİ ISITICILAR, KURUTMA MAKİNALARI, ÜTÜLER VB.

2.153.946

2.392.516

11,08

1,07

7725

ELEKTRİK DEVRESİ TEÇHİZATI-GERİLİMİ <=1000 VOLT DEVRELER İÇİN

1.993.219

2.164.663

8,6

0,96

54

VİTAMİNLER, HORMONLAR, ALKOLOİDLER, ANTİBİYOTİKLER, İLAÇLAR, TIBBİ EŞYA

7.080.422

7.953.605

12,33

3,55

5429

TEDAVİDE KULLANILAN DİĞER İLAÇLAR

5.218.197

5.016.746

-3,86

2,24

5421

PENİSİLİN, ANTİBİYOTİK İÇEREN İLAÇLAR

1.703.678

2.815.258

65,25

1,25

 

İLK 10 TOPLAM

151.328.528

157.766.267

 

 

 

ÜLKE TOPLAM

208.884.857

224.356.743

7,41

100

 

 

 

TÜRKİYE’NİN İHRACATINDA BAŞLICA ÜRÜN GRUPLARI (Ocak-Mart)

SITC

ÜRÜN ADI

2012/1-3($)

2013/1-3 ($)

Dğş (%)

Pay(%)

65

TEKSTİL ELYAFI VE MAMULLERİ

11.847.755

10.503.613

-11,35

21,13

6589

DUVAR HALILARI, KİLİMLER, DİĞER HAZIR EŞYA

20.721

2.339.648

11.191,19

4,71

6552

DİĞER ÖRME MENSUCAT

3.427.674

2.204.444

-35,69

4,43

5

SEBZELER, MEYVALAR VE MAMULLERİ

7.810.476

8.494.393

8,76

17,08

544

DOMATES-TAZE, SOĞUTULMUŞ

3.605.934

3.157.514

-12,44

6,35

545

DİĞER SEBZELER-TAZE, SOĞUTULMUŞ

1.436.066

1.730.092

20,47

3,48

74

DEĞİŞİK SANAYİ KOLLARINDA

KULLANILAN MAKİNA VE CİHAZLAR

2.765.249

2.855.377

3,26

5,74

7434

VANTİLATÖRLER, ASPİRATÖRLER

1.173.532

1.112.662

-5,19

2,24

7414

VİTRİN, TEZGAH VB TİPİ SOĞUTUCU VE DONDURUCULAR, AKSAMI, PARÇALARI

527.484

492.046

-6,72

0,99

55

UÇUCU YAĞLAR, YÜZEY AKTİF

MADDELER, TEMİZLİK PATLARI,

BOYALARI

1.754.433

2.807.686

60,03

5,65

5541

TUVALET İÇİN SABUNLAR

648.424

1.144.231

76,46

2,3

5542

YÜZEYAKTİF ORGANİK MADDELER, MÜSTAHZARLAR VB.

438.597

550.802

25,58

1,11

69

METALLERDEN NİHAİ ÜRÜNLER

1.945.385

2.406.887

23,72

4,84

6991

ADİ METAL KİLİT, SÜRGÜ, DONANIM,

TERTİBAT, KASA, EMNİYET ÇEKMECELERİ

805.679

583.583

-27,57

1,17

6974

DEMİR, ÇELİKTEN, BAKIR VE

ALUMİNYUMDAN SOFRA, MUTFAK EŞYASI

125.243

478.579

282,12

0,96

84

GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI

1.176.324

2.338.604

98,81

4,7

8414

DOKUMAYA ELVERİŞLİ MADDELERDEN

ERKEK İÇİN PANTOLON, TULUM, ŞORTLAR

149.777

561.325

274,77

1,13

8454

ÖRME TİŞÖRT, FANİLA, ATLET, KAŞKORSE VE DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI

128.803

268.368

108,36

0,54

89

ÇEŞİTLİ MAMUL EŞYA

1.530.280

2.088.202

36,46

4,2

8933

PLASTİKTEN YER, DUVAR, TAVAN

KAPLAMALARI, SOFRA VE DİĞER EV

EŞYASI

346.336

439.124

26,79

0,88

8931

PLASTİKTEN KUTU, SANDIK VB MUHAFAZA EŞYASI

65.669

430.343

555,32

0,87

72

BELİRLİ SANAYİ KOLLARINDA

KULLANILAN MAKİNA VE CİHAZLAR

1.535.105

2.053.843

33,79

4,13

7271

HUBUBAT, BAKLAGİLİN İŞLENMESİ İÇİN MAKİNA, CİHAZLARIN AKSAMI,PARÇALARI

7.616

505.889

6.542,45

1,02

7211

TOPRAĞI HAZIRLAMAYA, İŞLEMEYE,

EKMEYE MAHSUS MAKİNA VE CİHAZLAR

245.828

328.031

33,44

0,66

54

VİTAMİNLER, HORMONLAR, ALKOLOİDLER, ANTİBİYOTİKLER,

İLAÇLAR, TIBBİ EŞYA

1.079.079

2.016.487

86,87

4,06

5429

TEDAVİDE KULLANILAN DİĞER İLAÇLAR

569.165

1.395.604

145,2

2,81

5421

PENİSİLİN, ANTİBİYOTİK İÇEREN İLAÇLAR

474.556

588.154

23,94

1,18

58

PLASTİKTEN MAMULLER

1.757.736

1.492.214

-15,11

3

5822

POLİMERLERDEN LEVHA, PELİKÜL, LAMLAR-TAKVİYESİZ

278.894

420.334

50,71

0,85

5832

VİNİL KLORÜR POLİMERLERİNDEN

MONOFİL, ÇUBUK, PROFİL-ENİ 1MM

GEÇEN

414.425

327.574

-20,96

0,66

 

İLK 10 TOPLAM

33.201.822

37.057.306

 

 

 

ÜLKE TOPLAM

45.803.181

49.720.888

8,55

100

 

TÜRKİYE’NİN İTHALATINDA BAŞLICA ÜRÜN GRUPLARI (2011-2012)

SITC

ÜRÜN ADI

2011 ($)

2012 ($)

DĞŞ %)

PAY(%)

22

YAĞLI TOHUMLAR VE MEYVALAR

136.543.422

72.813.581

-46,67

53,91

2224

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

125.772.612

59.249.695

-52,89

43,87

2226

REP, KOLZA ,HARDAL TOHUMU

2.325.990

8.780.344

277,49

6,5

79

DİĞER ULAŞIM ARAÇLARI

12.034.491

15.916.235

32,26

11,79

7933

SÖKÜLECEK GEMİLER, SUDA İŞLEYEN DİĞER SÖKÜLECEK ARAÇLAR

10.566.079

15.916.235

50,64

11,79

28

METAL CEVHERLERİ, KIRINTI, DÖKÜNTÜ, HURDALARI

46.156.754

14.991.284

-67,52

11,1

2823

KALAYLI DEMİR-ÇELİK DÖKÜNTÜ VE HURDALARI, TALAŞLARI

40.461.937

11.864.738

-70,68

8,79

2882

BAKIR, NİKEL, ALUMİNYUM, KURŞUN, ÇİNKO, KALAY HURDALARI

5.694.817

3.126.546

-45,1

2,32

84

GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI

10.526.388

10.931.393

3,85

8,09

8454

ÖRME TİŞÖRT, FANİLA, ATLET, KAŞKORSE VE DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI

2.626.401

4.373.788

66,53

3,24

8432

ERKEK İÇİN ÖRME TAKIM ELBİSELER, TAKIMLAR, CEKETLER, BLAZERLER

4.326.472

3.562.322

-17,66

2,64

4

HUBUBAT VE MAMULLERİ

19.733.626

6.334.979

-67,9

4,69

412

DİĞER BUĞDAYLAR

10.387.233

4.574.014

-55,97

3,39

449

MISIR-DİĞER

9.346.393

1.516.765

-83,77

1,12

5

SEBZELER, MEYVALAR VE MAMULLERİ

1.029.991

4.704.280

356,73

3,48

577

CEVİZLER, SERT KABUKLU MEYVALAR

843.095

4.555.996

440,39

3,37

546

SEBZELER (DONDURULMUŞ)

 

148.284

 

0,11

66

METAL DIŞI MİNERAL MAMULLER

5.033.232

2.894.851

-42,49

2,14

6651

CAMDAN DAMACANA, ŞİŞE, KAVANOZ,ÇANAK VB CAM KAPLAR

5.033.232

2.894.851

-42,49

2,14

65

TEKSTİL ELYAFI VE MAMULLERİ

2.525.753

1.813.070

-28,22

1,34

6585

PERDELER, İÇ STORLAR,PERDE DİĞER MEFRUŞAT EŞYASI

1.404.725

931.057

-33,72

0,69

6593

KİLİM, SUMAK, KARAMAN VB.EL DOKUMALARI,

YER DÖŞEMELERİ

752.851

775.019

2,94

0,57

8

HUBUBAT SAPLARI VE KAVUZLARI, GIDA

SANAYİ KALINTILARI, YEMLER

3.096.437

1.409.651

-54,48

1,04

813

YAĞLI TOHUM KÜSPELERİ-YAĞ ÜRETİMİ ARTIKLARI

1.697.290

1.403.647

-17,3

1,04

811

HUBUBAT SAPLARI VE KAVUZLARI,GIDA SANAYİ KALINTILARI, YEMLER

 

6.004

 

0

27

MİNERAL MADDELER, GÜBRE HAM MADDELERİ

 

826.599

 

0,61

2782

TABİİ GRAFİT, KİLLER, DOLOMİT,MAGNEZİT

 

826.599

 

0,61

 

İLK 10 TOPLAM

236.680.094

132.635.923

 

 

 

ÜLKE TOPLAM

244.482.419

135.053.389

-44,76

100

 

 

 TÜRKİYE’NİN İTHALATINDA BAŞLICA ÜRÜN GRUPLARI (2013/Ocak-Mart)

 

SITC

ÜRÜN ADI

2012/1-3 ($)

 2012/1-3 ($)

DĞŞ (%)

PAY(%)

22

YAĞLI TOHUMLAR VE MEYVALAR

22.115.431

33.610.176

51,98

63,44

2224

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

19.918.595

32.564.610

63,49

61,47

2226

REP, KOLZA, HARDAL TOHUMU

916.237

967.556

5,6

1,83

28

METAL CEVHERLERİ, KIRINTI, DÖKÜNTÜ, HURDALARI

6.489.462

6.435.647

-0,83

12,15

2823

KALAYLI DEMİR-ÇELİK DÖKÜNTÜ VE HURDALARI, TALAŞLARI

5.508.462

5.711.647

3,69

10,78

2882

BAKIR, NİKEL, ALUMİNYUM, KURŞUN, ÇİNKO, KALAY HURDALARI

981.000

724.000

-26,2

1,37

84

GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI

1.495.057

4.542.022

203,8

8,57

8454

ÖRME TİŞÖRT, FANİLA, ATLET, KAŞKORSE VE DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI

593.782

2.663.853

348,62

5,03

8432

ERKEK İÇİN ÖRME TAKIM ELBİSELER, TAKIMLAR, CEKETLER, BLAZERLER

223.095

1.105.606

395,58

2,09

79

DİĞER ULAŞIM ARAÇLARI

3.705.723

2.697.730

-27,2

5,09

7933

SÖKÜLECEK GEMİLER, SUDA İŞLEYEN DİĞER SÖKÜLECEK ARAÇLAR

3.705.723

2.697.730

-27,2

5,09

4

HUBUBAT VE MAMULLERİ

 

2.308.424

 

4,36

449

MISIR-DİĞER

 

1.644.108

 

3,1

430

ARPA

 

664.316

 

1,25

5

SEBZELER, MEYVALAR VE MAMULLERİ

2.001.918

1.260.756

-37,02

2,38

577

CEVİZLER, SERT KABUKLU MEYVALAR

2.001.918

1.180.756

-41,02

2,23

546

SEBZELER (DONDURULMUŞ)

 

80.000

 

0,15

66

METAL DIŞI MİNERAL MAMULLER

747.363

1.236.825

65,49

2,33

6651

CAMDAN DAMACANA, ŞİŞE, KAVANOZ, ÇANAK VB CAM KAPLAR

747.363

1.236.825

65,49

2,33

65

TEKSTİL ELYAFI VE MAMULLERİ

440.710

214.590

-51,31

0,41

6585

PERDELER, İÇ STORLAR, PERDE DİĞER MEFRUŞAT EŞYASI

416.657

197.938

-52,49

0,37

6552

DİĞER ÖRME MENSUCAT

 

7.673

 

0,01

97

ALTIN, ALTIN KAPLAMA GÜMÜŞ VE ADİ METAL, ALTIN KAPLAMA DÖKÜNTÜ VE ARTIĞ

113.382

205.650

81,38

0,39

9710

ALTIN, ALTIN KAPLAMA GÜMÜŞ VE ADİ METAL, ALTIN KAPLAMA DÖKÜNTÜ VE ARTIĞ

113.382

205.650

81,38

0,39

85

AYAKKABILAR VB.EŞYA

198.992

190.139

-4,45

0,36

8514

DİĞER AYAKKABILAR

198.992

190.139

-4,45

0,36

 

İLK 10 TOPLAM

37.308.038

52.701.959

 

 

 

ÜLKE TOPLAM

37.601.895

52.976.986

40,89

100

 

İHRACATIMIZDA İLK 10 FİRMA (2012 – YILLIK)

 

FİRMA ÜNVAN

GTIP ADI

2012 ($)

YEŞİM SATIŞ MAĞAZALARI VE TEKSTİL FABRİKALARI A.Ş.

DİĞER ÖRME MENSUCAT

12.026.758

ONGAN TEKSTİL SANAYİVE DIŞ TİCARET A.Ş.

DOKUNMUŞ KADİFE, PELÜŞ VE TIRTIL MENSUCAT

8.070.390

HAYAT KİMYA SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ

YIKAMA, TEMİZLEME

MÜSTAHZARLARI (SABUNLAR

HARİÇ)

6.860.064

SILVERLINE EV GEREÇLERİ SATIŞ VE PAZARLAMA A.Ş.

HAVA VEYA VAKUM POMPALARI,

HAVA VEYA DİĞER GAZ

KOMPRESÖRLERİ, FANLAR, ASPİRATÖRÜ OLAN HAVALANDIRMAYA

6.808.513

BAKIROĞULLARI ELEKTRİK

HIRDAVAT VE İNŞ.MAL.SAN.VE

TİC.LTD.ŞT

DIŞ TABANI VE YÜZÜ KAUÇUK

VEYA PLASTİK MADDEDEN OLAN

DİĞER AYAKKABILAR

4.430.481

TİMERK DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

SABUNLAR, YÜZEY AKTİF

ORGANİK ÜRÜNLER VE

MÜSTAHZARLAR

4.178.129

ENPLAST DIŞ TİCARETLİMİTED ŞİRKETİ

KARIŞTIRILMIŞ KAUÇUK

(VÜLKANİZE EDİLMEMİŞ) (İLK

ŞEKİLLERDE, LEVHA, TABAKA

VEYA ŞERİT HALİNDE)

4.037.334

BİLİM İLAÇ SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.

TEDAVİDE VEYA KORUNMADA

KULLANILMAK ÜZERE

HAZIRLANAN İLAÇLAR

(DOZLANDIRILMIŞ)

3.771.091

VOLKAN TEKSTİL İNŞ.GIDA SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

ERKEKLER VE ERKEK ÇOCUK İÇİN TAKIM ELBİSE, TAKIM, CEKET,

BLAZER, PANTOLON, TULUM VE

ŞORT (YÜZME KIY

2.632.683

NOBEL İLAÇ SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.

TEDAVİDE VEYA KORUNMADA

KULLANILMAK ÜZERE

HAZIRLANAN İLAÇLAR

(DOZLANDIRILMIŞ)

2.193.271

İLK 10 TOPLAM

 

55.008.714

ÜLKE TOPLAM

 

224.356.743

 

 

İHRACATIMIZDA İLK 10 FİRMA (2013 / OCAK-MART)

 

FİRMA ÜNVAN

GTIP ADI

2013/1-3 ($)

YEŞİM SATIŞ MAĞAZALARI VE TEKSTİL FABRİKALARI A.Ş.

DİĞER HAZIR EŞYA (ELBİSE PATRONLARI DAHİL)

3.507.896

ONGAN TEKSTİL SANAYİVE DIŞ TİCARET A.Ş.

PAMUKLU MENSUCAT (AĞIRLIK

İTİBARİYLE % 85 VEYA DAHA

FAZLA PAMUK İÇEREN VE M2

AĞIRLIĞI 200 GR. I GEÇE

1.734.180

TİMERK DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

SABUNLAR, YÜZEY AKTİF

ORGANİK ÜRÜNLER VE

MÜSTAHZARLAR

1.599.375

VURAL NARENCİYE PAKETLEME VE TAR.ÜRÜNLERİ DIŞ TİC.LTD.ŞTİ.

TURUNÇGİLLER

(TAZE/KURUTULMUŞ)

1.300.412

YILDIZ KUMAŞÇILIK

VEKONFEKSİYON MAKSAN TİC

LTD ŞTİ

ERKEKLER VE ERKEK ÇOCUK İÇİN TAKIM ELBİSE, TAKIM, CEKET,

BLAZER, PANTOLON, TULUM VE

ŞORT (YÜZME KIY

1.215.696

HAYAT KİMYA SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ

HİJYENİK HAVLULAR VE

TAMPONLAR, BEBEK BEZLERİ VE

BENZERİ HİJYENİK EŞYA

1.142.585

SILVERLINE EV GEREÇLERİ SATIŞ VE PAZARLAMA A.Ş.

HAVA VEYA VAKUM POMPALARI,

HAVA VEYA DİĞER GAZ

KOMPRESÖRLERİ, FANLAR, ASPİRATÖRÜ OLAN HAVALANDIRMAYA

1.075.105

BİLİM İLAÇ SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.

TEDAVİDE VEYA KORUNMADA

KULLANILMAK ÜZERE

HAZIRLANAN İLAÇLAR

(DOZLANDIRILMIŞ)

749.290

METALSAN ÇELİK VE METAL SAN.VE TİC.AŞ.

DEMİR VEYA ÇELİKTEN SOFRA,

MUTFAK VEYA DİĞER EV

İŞLERİNDE KULLANILAN EŞYA VE

AKSAMI, YÜN, SÜNGER, EL

747.089

ÜREGEN TARIM U.ARASI

TAŞ.GIDA OR.TEKS.İNŞ PLS. PET.

ÜRN. LTD. ŞTİ.

DOMATES (TAZE/SOĞUTULMUŞ)

636.308

İLK 10 TOPLAM

 

13.707.936

GENEL TOPLAM

 

49.720.888

 

İTHALATIMIZDA İLK 10 FİRMA (2012 – YILLIK)

 

FİRMA ÜNVAN

GTIP ADI

2012 ($)

TORUNLAR GIDA SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

13.447.853

BUNGE GIDA SAN.VE TİC.A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

12.101.168

YEŞİM SATIŞ MAĞAZALARI VE TEKSTİL FABRİKALARI A.Ş.

TİŞÖRTLER, FANİLALAR,

ATLETLER, KAŞKORSELER VE

DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI (ÖRME)

8.703.370

DOĞA ORGANİK GIDA VETARIM ÜR.ÜRET.VE TİCİTH.İHR.A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

7.884.862

TURYAĞ GIDA SANAYİİVE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

4.913.185

EGE ÇELİK ENDÜSTRİSİSAN.VE

TİC.A.Ş.

DÖKME DEMİRİN, DEMİRİN VEYA

ÇELİĞİN DÖKÜNTÜ VE

HURDALARI VEYA BUNLARIN

ERİTİLMESİ İLE ELDE DİLMİŞ KÜ

4.568.110

ÖZKAN DEMİR ÇELİK SANAYİ A.Ş.

DÖKME DEMİRİN, DEMİRİN VEYA

ÇELİĞİN DÖKÜNTÜ VE

HURDALARI VEYA BUNLARIN

ERİTİLMESİ İLE ELDE DİLMİŞ KÜ

4.376.626

CARGILL TARIM VE GIDA SANAYİ TİC.ANONİM ŞİRKETİ

REP VEYA KOLZA TOHUMLARI

4.215.311

REKA BİTKİSEL YAĞLARSANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

3.877.092

AKEL TEKSTİL SANAYİVE TİCARET A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

3.714.370

İLK 10 TOPLAM

 

67.801.947

ÜLKE TOPLAM

 

135.053.389

 

 

İTHALATIMIZDA İLK 10 FİRMA (2013 / OCAK-MART) 

FİRMA ÜNVAN

GTIP DÖRTLÜ ADI

2013 / 1-3 ($)

BUNGE GIDA SAN.VE TİC.A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

9.956.641

TARIM KREDİ GIDA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

4.724.474

YEŞİM SATIŞ MAĞAZALARI VE TEKSTİL FABRİKALARI A.Ş.

TİŞÖRTLER, FANİLALAR,

ATLETLER, KAŞKORSELER VE

DİĞER İÇ GİYİM EŞYASI (ÖRME)

4.027.087

S.S.TRAKYA YAĞLI TOHUMLAR TARIM SATIŞ KOOP.BİRLİĞİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

3.964.467

YONCA GIDA SANAYİ İŞLETMELERİ İÇ VEDIŞ TİCARET A.Ş.

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

2.929.470

REKA BİTKİSEL YAĞLARSANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

2.637.458

İZMİR DEMİR ÇELİK SAN.A.Ş.

DÖKME DEMİRİN, DEMİRİN VEYA

ÇELİĞİN DÖKÜNTÜ VE HURDALARI

VEYA BUNLARIN ERİTİLMESİ İLE

ELDE DİLMİŞ KÜ

2.593.134

EMEK YAĞ SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

2.583.146

CARGILL TARIM VE GIDA SANAYİ TİC.ANONİM ŞİRKETİ

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

2.436.915

ALTAŞ YAĞ SU VE TARIM

ÜRÜNLERİ GIDA

İNŞ.OTO.NAK.SAN.VE T.A.Ş

AYÇİÇEĞİ TOHUMU

1.575.534

İLK 10 TOPLAM

 

37.428.326

ÜLKE TOPLAM

 

52.976.986

 

 

 

 

İHRACATIMIZDA POTANSİYEL ARZ EDEN ÜRÜNLER

 

Tarım ve Gıda Ürünleri

Sanayi Ürünleri

GTIP

Potansiyel Ürün

GTIP

Potansiyel Ürün

1806

Çikolatalı mamuller

3004

İlaçlar

0805

Narenciye

8703

Binek otomobiller

1517

Margarin

8544

İzole edilmiş tel, kablo; diğer izole edilmiş elektrik iletkenleri; fiber optik

2309

Yemler

9403

Diğer mobilyalar ve aksam, parçaları

190531

Tatlı bisküvi

8701

Traktörler

0702

Domates

3808

Böcek ilaçları

081010

Çilek (Taze)

8418

Buzdolabı-dondurucu

190532

Gofretler

 

8708

Motorlu araçların yedek parçaları

0707

Hıyarlar, kornişonlar

4818

Tuvalet kâğıtları

 

8536

Elektrik devreleri teçhizatı(gerilimi 100 voltu

geçmeyen)

7308

Demir çelikten inşaat ve aksamı

8528

Televizyon alıcıları, monitörler, projektörler

6908

Karolar

3923

Plastikten eşya taşıma ambalajı

3920

Plastikten Diğer Levha, Yaprak, Pelikül ve Lamlar

9018

Tıp, Cerrahi ve Dişçilikte Kullanılan Alet ve Cihazlar

8516

Elektrikli su ısıtıcıları, elektrotermik cihazlar

(şofbenler)

8302

Adi metallerden donanım,

tertibat

3401

Sabunlar

8414

Hava-vakum pompası, hava/gaz kompresörü,

vantilatör, aspiratör

7322

Demir çelik radyatörler (elektriksiz)

4011

Dış lastikler

 

 

 

2012   YILINDA MİLLİ KATILIM FUARLARI

 

Fuar Adı

Başlangıç Tarihi

Bitiş  Tarihi

Konusu

Şehir

Organizatör

MOLDCONSTRUCT

14 Mart 2012

17 Mart 2012

Yapı Ve Yapı Malzemeleri,

Mobilya,

Dekorasyon,

Elektrik

Elektronik

Sistemleri,

İnşaat

Makineleri, Kapı

Pencere

Sistemleri

KİŞİNEV

TÜYAP

 

2013   yılında Moldova’da Milli Katılım kapsamında desteklenecek bir fuar bulunmamaktadır. Bireysel katılım kapsamında Moldova’da 2012 yılında 10 fuar desteklenmiş olup, 2013 yılında toplam 21 adet fuarın desteklenmesi öngörülmektedir.

 

Ticaret ve Alım Heyetleri 

 

2010, 2011 ve 2012 yılları içinde Moldova’ya yönelik bir Ticaret Heyeti Programı gerçekleştirilmemiş olup 2013 yılı için de öngörülmemektedir. Buna mukabil, Moldova’nın hedef ülke olduğu, 2012 yılında 10 alım heyeti programı gerçekleştirilmiş olup, 2013 yılında 4 adet alım heyeti programı gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

 

KARMA EKONOMİK KOMİSYON TOPLANTISI

 

Türkiye-Moldova KEK 5. Dönem Toplantısı 12-13 Haziran 2008 tarihinde Kişinev’de gerçekleştirilmiştir. Türkiye-Moldova 6. Dönem KEK Toplantısı ise 15 Aralık 2011 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

 

Türk tarafı KEK Eşbaşkanı Gümrük ve Ticaret Bakanı Sayın Hayati YAZICI, Moldova tarafı KEK Eşbaşkanı ise Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi Bakanı Sayın Valeriu LAZAR’dır. 

 

İŞ KONSEYİ

 

Türk-Moldova İş Konseyi’nin Türk tarafı başkanı Summa İnşaat A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Selim BORA, Moldova tarafı başkanı ise Moldova Sanayi ve Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Gheorge CUCU’dur.

 

Son Türk-Moldova İş Konseyi Toplantısı 18 Şubat 2011 tarihinde Kişinev’de gerçekleştirilmiştir.

 

1–2 Kasım 2012 tarihlerinde Moldova Başbakanı Vladimir FİLAT Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirmesi vesilesiyle, 1 Kasım 2012 tarihinde Ankara ve 2 Kasım 2012 tarihinde İstanbul’da Türkiye-Moldova İş Forumu düzenlenmiştir. 

SERBEST TİCARET ANLAŞMASI

 

2012 yılında bir önceki yılda başlatılan Türkiye-Moldova arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) görüşmelerine devam edilmiştir. Bu çerçevede, üçüncü tur STA müzakereleri 27–28 Mart, dördüncü tur STA müzakereleri 28–29 Kasım 2012 tarihlerinde yapılmıştır. Bugün itibariyle, 13–14 Şubat 2013 tarihlerinde gerçekleşen beşinci tur neticesinde Türkiye - Moldova arasında STA müzakereleri teknik düzeyde başarıyla sonuçlanmış ve imza aşamasına gelinmiştir.

 

Diğer Ülkelerle Yürürlükteki ve Müzakere Edilen Ticaret Anlaşmaları :

 

-Yürürlükteki Ticaret Anlaşmaları

 

Serbest Ticaret Anlaşmaları (toplam 17 ülke)– BDT ülkeleri, Gürcistan ve CEFTA ülkeleri

 

Tercihli Ticaret Anlaşması – Avrupa Birliği (AB tarafından Moldova’ya verilen otonom tavizleri içermektedir)

 

 

Moldova’da Yabancı Yatırımların Ülke Gruplarına ve Ülkelere Göre Dağılımı

(2011 itibariyle)

 

 

Miktar (milyon $)

Dağ. (%)

AB ülkeleri

2,114

75.5

BDT ülkeleri 

241

8.6

Diğer ülkeler

445

15.9

1

Holla

482

17.2

2

Kıbrıs Rum Kesimi

409

14.6

3

İtalya

291

10.4

4

Romanya

216

7.7

5

Rusya

207

7.4

6

Almanya

202

7.2

7

İngiltere

148

5.3

8

ABD

101

3.6

9

Fransa

98

3.5

10

İspanya

70

2.5

11

Ukrayna

28

1.0

12

Diğer ülkeler

549

19.6

 

           

 

 Yabancı Yatırımların Sektörel Dağılımı: (2011 itibariyle)

 

Finans faaliyetleri

22.7

Toptan ve perakende ticaret

18.9

İmalat sanayi

16.2

Taşınmaz mallar 

19.8

Nakliye ve ulaştırma 

6.3

Enerji, doğal gaz ve su

8.5

İnşaat 

3.3

Restaurant ve otelcilik

1.3

Tarım

0.9

Diğer alanlar

2.0

 

KARŞILIKLI YATIRIMLAR

 

Türkiye ve Moldova arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin hacmi ve derinliği sürekli ivme kazanmaktadır. 

 

1994 yılından itibaren Moldova piyasasına girmiş ve halen faaliyet göstermekte olan birçok büyük Türk firma ve yatırımı bulunmaktadır. Gün geçtikçe gerek bu yatırımlara yeni yatırımlar eklenmesinden gerek var olan yatırımların artmasından kaynaklanan bir şekilde Moldova’da Türk yatırımlarının miktarı artmaktadır. Resmi kayıtlara göre, 1994 yılından Kasım 2012’ye kadar, Moldova Tescil Odası’na kayıt yaptırmış olan kısmen veya tamamen Türk sermayeli şirket sayısı, 53’ü Gökoğuz Yeri’nde kurulmuş olmak üzere, 950’ye ulaşmıştır. Bununla beraber, bunların önemli bir bölümü bugün itibariyle faal değildir. Ülkede bugün faal Türk firma sayısının 100–120 civarında olduğu tahmin edilmektedir.

 

IMF’nin 2012 yılında yayınladığı Coordinated Direct Investment Survey (CDIS) raporuna göre 2011 yılı sonu itibariyle Moldova’ya yapılan 37 milyon dolar değerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile Türkiye 17. sırada yer almaktadır. Diğer taraftan, üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleşen ve kayıt altına alınmamış şirket sermayeleri dikkate alındığında, Moldova’daki Türk yatırımlarının 250–300 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu durumda, Türkiye yabancı yatırımlar bakımından Moldova’da ilk sıralarda yer almaktadır.

 

Moldova’da faaliyet gösteren Türk şirketleri gıda, içecek, tarım ürünleri üretimi ve pazarlaması, telekomünikasyon, tekstil ve hazır giyim, turizm, müteahhitlik hizmetleri, inşaat malzemeleri üretimi ve pazarlaması, ilaç pazarlama, restoran işletmeciliği ve taşımacılık gibi geniş bir yelpazede faaliyet göstermekte ve yaklaşık 4,500 kişiye istidam sağlanmaktadır.

 

Moldova’daki Türk yatırımlarının miktarında önemli artışlar yaşanırken, söz konusu artışlarda Efes Vitanta, Moldcell, Leogr, Nefis, Asena Tekstil, Infinity, Ece Banyo şirketleri bünyesinde yapılan yatırımlar önemli yer tutmaktadır. 

 

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre Moldova’dan Türkiye’ye 2002 ve sonrası için herhangi bir doğrudan yatırım bulunmamaktadır. Ülkemizde faaliyet gösteren Moldova sermayesine sahip şirketlerin sermaye büyüklüğü ağırlıklı olarak 50.000 ABD Dolarından küçüktür. 2007 yılından itibaren Moldova sermayeli şirketler için 1 adet teşvik belgesi düzenlenmiştir. Söz konusu belgede öngörülen toplam yatırım tutarı yaklaşık 1 milyon TL seviyesindedir.

 

MÜTEAHHİTLİK VE TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİ

 

Türk Müteahhitlik firmaları Moldova’da şimdiye kadar 140 milyon dolar değerinde 18 proje üstlenmişlerdir. 

 

Moldova Havaalanının inşası, Rusya Federasyonu Büyükelçilik binasının inşası, hastane inşası, çeşitli konut projelerinin gerçekleştirilmesi, Mall-dova Alışveriş Merkezi’nin inşaatıTürk müteahhitlik firmaları tarafından Moldova’da gerçekleştirilen projeler arasında yer almaktadır. Moldova’da Türk müteahhit firmalarının içerisinde yer aldığı projeler genel itibariyle firmalarımızın kendi projeleri şeklinde gerçekleştirilmektedir. 

 

Ülke karayollarının ve şehirlerin belediye hizmetleri çerçevesinde kullanılmakta olan altyapısının iyileştirilmesi amacıyla önümüzdeki dönemde çeşitli projeler kapsamında Moldova’da iş imkânlarının ortaya çıkması mümkün gözükmektedir.

 

Moldova’nın şehirlerarası yolları ile uluslararası yollarının yenilenmesi, onarılması, yeniden inşası önem taşımaktadır. Bu kapsamda Dünya Bankası ve diğer uluslararası kaynaklar tarafından finanse edilen yol inşa projeleri Moldova’da orta ve uzun vadede Türk firmalarımız açısından da fırsatlar sunacaktır. Moldova hükümetinin de yol yapım projeleri bulunmakta, bunlar arasında Dünya Bankası kaynaklarının da katkısı ile gündeme gelen Moldova’nın kuzeyindeki Balti-Sarateni yolunun rehabilite edilmesi projesinin bugün itibariyle, gözden geçirilerek yeniden yapılırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Ayrıca, yol kontrol sistemi kurulması suretiyle, yolların aşırı yüklü araçlardan korunması da yakın gelecekte öncelik verilecek alanlardan bir tanesidir. 

 

Başkent Kişinev de dahil olmak üzere, şehirlerde ve kırsal bölgelerde kanalizasyon ve sulama altyapısının iyileştirilmesi projeleri, Moldova’nın kuzeyinde Soroca şehrinin Dinyester Nehri ve dolayısıyla Karadeniz’i tehdit eden sorunlu kanalizasyon altyapısının iyileştirilmesi ve atık su temizleme tesisleri kurulması da yine öngörülebilir projeler arasında yer almaktadır. 

 

İnşaat sektöründe faaliyet gösterebilmek amacıyla gerekli lisansların alınması, çalışma ve oturum izinlerinin alınması, bir tarafı kamuya dayanan her türlü işlem çerçevesinde bürokrasinin oldukça yavaş işliyor olması firmalarımız açısından önemli sorunlar yaratmaktadır. Ayrıca firmaların faaliyetleri esnasında kamu birimleri tarafından gerçekleştirilen denetimlerin sıklığı da ülkede iş yapan firmalarımızı rahatsız eden bir başka sorun olarak kendini göstermektedir. 

 

 

LOJİSTİK HİZMETLERİ 

 

Kara Ulaştırması

 

Ülkemiz ile Moldova arasındaki taşımalar, 3 Haziran 1994 tarihli Karayolu Taşımacılığı hakkındaki Anlaşma ve bu Anlaşma uyarınca yapılan Kara

Ulaştırması Karma Komisyon (KUKK) Toplantıları sonunda düzenlenen Protokoller çerçevesinde yürütülmektedir. Son KUKK Toplantısı Kişinev’de 8-9 Kasım 2012 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.

 

Türkiye ve Moldova arasında ikili ve transit taşımalar 2 Haziran 2004 tarihinde Ankara’da yapılan KUKK toplantısı sonunda imzalanan Protokol ile belgesiz yapılmaktadır.

Ülkemizden Moldova’ya yıllık 1800 adet civarında taşıma yapılmaktadır.

2011 yılı kesin, 2012 yılı geçici olmak üzere geçiş belgesi sayısı Türk tarafına; üçüncü ülkeye/ülkeden taşımalar için 800 adet, boş giriş dönüş yükü için 350 adet, Moldova tarafına; üçüncü ülkeye/ülkeden taşımalar için 475 adet, boş giriş dönüş yükü için 500 adettir.

 

Hava Ulaştırması

 

İki ülke arasında Hava Ulaştırması Anlaşması 3 Haziran 1994 tarihinde imzalanmıştır. İstanbul-Kişinev arasında haftanın her günü THY ve Air Moldova Havayolları tarafından seferler düzenlenmektedir.

Türkiye ile Moldova arasında tayin edilen havayollarına tanınan mevcut 14 frekans uçuş gerçekleştirme hakkı talebi karşılamakta yetersiz kalmakta olup, sözkonusu hakkın arttırılmasının uygun olacağı mütalaa edilmektedir.

 

TURİZM

 

Moldova ile Türkiye arasında 21 Haziran 1993 tarihinde İstanbul’da imzalanan bir Turizm Alanında İşbirliği Antlaşması mevcuttur.

 

Moldova’dan ülkemizi, 2008 yılında 141 bin, 2009 yılında 117 bin, 2010 yılında 96 bin, 2011 yılında ise 101 bin, 2012 yılında 108 bin turist ziyaret etmiştir.  

KARŞILIKLI ÜST DÜZEY ZİYARETLER

Moldova Cumhuriyeti’nden Türkiye’ye

 

Ziyaret Eden

Tarih

Başbakan Vladimir Filat 

1-2 Kasım 2012

Gökoğuz Yeri Meclis Başkanı Anna Harlamenko

23 Ocak 2012

Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi Bakanı Valeriu Lazar

15-16 Aralık 2011

Gökoğuz Yeri Başkanı Mihail Formuzal

15-16 Aralık 2011

Dışişleri ve Avrupa ile Entegrasyon Bakanı Iurie Leanca

10-11 Mayıs 2011

Gökoğuz Yeri Başkanı Mihail Formuzal 

20-23 Temmuz 2010

Dışişleri ve Avrupa ile Entegrasyon Bakanı Iurie Leanca

21-23 Haziran 2010

Gökoğuz Yeri Meclis Başkanı Harlamenko

5-9 Nisan 2010

Eğitim ve Gençlik Bakanı Viktor Tsvirkun

15-16 Kasım 2010

Dışişleri Bakanı Andrei Stratan

7–9 Şubat 2006

Başbakan Vasili Tarley 

Haziran 2003

 

Türkiye’den Moldova Cumhuriyeti’ne

 

Ziyaret Eden

Tarih

Adalet Bakanı Sayın Sadullah Ergin

13-14 Haziran 2012

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu

12-13 Mayıs 2012

Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı 

17-19 Nisan 2012

Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan

Haziran 2009

Dönemin Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen

12-13 Haziran 2008

Dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler

20-21 Ekim 2005

 

 

YÜRÜRLÜKTEKİ BAŞLICA ANLAŞMA VE PROTOKOLLER

 

Anlaşmanın Adı

İmza Tarihi

RG Tarihi

Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması

14.02.1994

06.06.1994

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

14.02.1994

16.05.1997

Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması

25.06.1998

28.07.2000

VI. Dönem KEK Toplantısı Protokolü

15.12.2011

-

Vizelerin Karşılıklı Olarak Kaldırılmasına İlişkin Anlaşma

01.11.2012

 

 

Bağımsızlık Tarihi ve Yakın Tarihteki Önemli Gün ve Bayramları:

 

1 Ocak – Yılbaşı

7–8 Ocak – Ortodoks Noel 

1 Mart - Martişor  

8 Mart – Kadınlar günü

24–25 Nisan Ortodoks Paskalya

1 Mayıs  - İşçi Bayramı

9 Mayıs - Zafer Günü (II. Dünya Savaşının bitişi)

27 Ağustos  - Bağımsızlık bayramı  31 Ağustos  “Limba Noastra” (Ana dilimiz)

 

Önemli Edebiyatçı, Düşünür, Sanatçılar

 

Edebiyatçılar:

Mihai Eminescu - Şair, yazar ve gazetecidir. Sıklıkla Moldova ve Romanya'nın en ünlü ve etkileyici yazarı olarak gösterilir.

Grigore Vieru – Şair ve yazardır. Çok sayıda çocuk şiiri yazmıştır. 

 

Düşünürler:

Dimitrie Cantemir (Dimitri Kantemiroğlu) - Osmanlı Devleti'ne bağlı Boğdan eyaletinin Beyi, Romen asıllı tarihçi ve yazar, İstanbul'da yaşadığı süre boyunca Klasik Türk müziğine büyük katkılarda bulunmuş bir müzisyendir.

 

Sanatçı: 

Maria Bieşu  - Uluslararası şöhrete sahip ünlü soprano, Moldovalı primadonna.

 

Konstantin Moskovich - Moldovalı pan flüt sanatçısı

 

Genel Selamlama İfadeleri :

 

Buna ziua – İyi günler

Buna diminyatsa – Günaydın

Buna seara- İyi akşamlar

Çe may façetsi – Nasılsınız Inkıntat de kunoştintsa – Tanışmamıza memnun oldum

Bine atsi venit – Hoş geldiniz

Bine v-am gasit – Hoş bulduk

La revedere – Görüşmek üzere

Multsumesk – Teşekkür ederim

Da – Evet                                                 

Nu – Hayır

Ku plaçere – Memnuniyetle/zevkle

 


Copyright 2014 KİYDO

Anasayfa   |   İletişim

Şehitler Mahallesi Canbazlar Sokak No:9 Merkez/ KİLİS

Tel : +90 348 814 51 98 Fax : +90 348 814 51 98 E-mail : info@investinkilis.gov.tr